چرا در روزهای بحران از اخبار دل نمی‌کنیم؟

واقعیت این است که مغز انسان در شرایط مبهم و پرتنش، به‌طور طبیعی میل شدیدی به پیگیری اطلاعات پیدا می‌کند. از نگاه مغز، آگاهی از تهدید می‌تواند شانس بقا را بالا ببرد. به همین دلیل، فرد در زمان بحران تصور می‌کند اگر لحظه‌ای از اخبار عقب بماند، ممکن است چیزی مهم را از دست بدهد؛ چیزی که شاید برای امنیت، تصمیم‌گیری یا آرامش او تعیین‌کننده باشد.

اما مسئله از جایی پیچیده می‌شود که این جست‌وجوی مداوم برای آگاهی، به‌جای آنکه آرامش ایجاد کند، خود به منبعی برای اضطراب بیشتر تبدیل می‌شود. اخبار نگران‌کننده، تحلیل‌های ضدونقیض، شایعات و روایت‌های هیجانی، ذهن را در وضعیتی نگه می‌دارند که مدام آماده هشدار و واکنش است. در چنین شرایطی، فرد نه‌تنها احساس تسلط بیشتری بر اوضاع پیدا نمی‌کند، بلکه دچار خستگی روانی، آشفتگی ذهنی و فرسایش عاطفی می‌شود.

در این میان، شبکه‌های اجتماعی نیز به این چرخه دامن می‌زنند. ساختار این فضاها به‌گونه‌ای طراحی شده که محتوای تنش‌زا، جنجالی و ترس‌آفرین بیشتر دیده شود؛ زیرا چنین محتواهایی معمولاً توجه بیشتری جلب می‌کنند. همین مسئله باعث می‌شود کاربر در یک حلقه فرسایشی قرار بگیرد؛ حلقه‌ای که در آن، هر خبر تازه به‌جای خاموش‌کردن نگرانی، آن را شعله‌ورتر می‌کند.

در چنین شرایطی، آنچه اهمیت پیدا می‌کند، نه قطع کامل اخبار، بلکه مدیریت آگاهانه مصرف آن‌هاست. در شرایط بحرانی، بی‌خبری مطلق راه‌حل نیست، اما غرق‌شدن در جریان بی‌پایان اطلاعات هم کمکی به آرامش و تصمیم‌گیری درست نمی‌کند. انتخاب چند منبع معتبر، تعیین زمان مشخص برای پیگیری خبر و فاصله‌گرفتن از کانال‌ها و صفحاتی که با بزرگ‌نمایی ترس کار می‌کنند، می‌تواند تا حد زیادی فشار روانی را کاهش دهد.

گاهی حتی یک وقفه کوتاه از فضای مجازی، یک پیاده‌روی چند دقیقه‌ای، گفت‌وگو با اعضای خانواده یا کنارگذاشتن گوشی برای ساعتی مشخص، می‌تواند ذهن را از حالت آماده‌باش دائمی خارج کند. در واقع، بازگشت به ریتم عادی زندگی، یکی از مهم‌ترین راه‌های حفظ سلامت روان در روزهایی است که فضای عمومی جامعه متشنج و ناپایدار به نظر می‌رسد.

واقعیت این است که در میانه بحران، همه چیز در اختیار ما نیست؛ اما نوع مواجهه ما با اخبار، تا حد زیادی قابل مدیریت است. اگر قرار است از خود و اطرافیانمان در برابر فرسودگی ذهنی محافظت کنیم، باید بپذیریم که آگاهیِ بیش از حد، همیشه به معنای آمادگی بیشتر نیست. گاهی برای نجات ذهن، لازم است گوشی را کنار بگذاریم، نفس عمیق بکشیم و دوباره به جهان واقعی اطرافمان برگردیم.