معجزه بارش ها؛ آیا دریاچه ارومیه در مسیر احیاست؟

به گزارش فلق‌پرس، دریاچه ارومیه که سال‌هاست به‌عنوان یکی از مهم‌ترین دغدغه‌های زیست‌محیطی کشور شناخته می‌شود، امسال نیز با بارش‌های مناسب‌تر و ورود حجم قابل‌توجهی آب، نشانه‌هایی از بهبود را تجربه کرده است. طبق آخرین اطلاعات منتشرشده مربوط به اوایل خرداد ۱۴۰۵، حدود ۴ میلیارد متر مکعب آب وارد این دریاچه شده است؛ موضوعی که باعث بهبود وضعیت دریاچه و افزایش امید در میان مردم شده است.

کارشناسان معتقدند هرچند این میزان آب هنوز با حجم مورد نیاز برای احیای کامل فاصله دارد، اما می‌تواند به‌عنوان یک گام مؤثر در مسیر بازگشت حیات به این پهنه آبی ارزشمند تلقی شود. برآوردها نشان می‌دهد حجم آب مورد نیاز برای احیای کامل دریاچه ارومیه نزدیک به ۱۵ میلیارد متر مکعب است، با این حال همین ۴ میلیارد متر مکعب نیز جان تازه‌ای به دریاچه بخشیده و از شدت نگرانی‌ها کاسته است.

افزایش سطح آب، بهبود نسبی شرایط اکولوژیک و تقویت امید در میان جوامع محلی، از جمله آثار مثبت این روند عنوان می‌شود. با این وجود، تداوم بارش‌ها، مدیریت دقیق منابع آبی و اجرای کامل برنامه‌های احیایی، همچنان از ضرورت‌های اصلی برای نجات این دریاچه به شمار می‌رود.

دریاچه ارومیه، به‌عنوان یکی از نمادهای طبیعی شمال‌غرب کشور، بار دیگر نشان داده است که با همراهی طبیعت و مدیریت علمی، هنوز می‌توان به آینده آن امیدوار بود.

سقوط و سکوت؛ نگاهی به مسیر پرفراز و نشیب دریاچه

دریاچه ارومیه که تا دو دهه پیش به‌عنوان دومین دریاچه شور جهان شناخته می‌شد، در میانه دهه ۸۰ خورشیدی وارد فاز بحرانی شد. خشکسالی‌های متوالی، افزایش بی‌رویه سدسازی‌ها در حوضه آبریز و گسترش کشاورزی ناپایدار، به‌مرور سطح آب را به حداقل رساند تا جایی که در سال‌های ابتدایی دهه ۹۰، بخش‌های وسیعی از این نگین فیروزه‌ای به شوره‌زار تبدیل شده بود. این روند، نه تنها اکوسیستم منطقه، از جمله زیستگاه آرتمیا و پرندگان مهاجر را تا مرز نابودی پیش برد، بلکه نگرانی‌هایی جدی درباره پیامدهای گردوغبار نمکی برای سلامت ساکنان شهرهای اطراف ایجاد کرد.

با این حال، نگاهی به تاریخچه یک دهه اخیر نشان می‌دهد که دریاچه همواره پتانسیل احیا را داشته است. تجربه‌های سال‌های ۱۳۹۸ و ۱۳۹۹ که با بارش‌های کم‌نظیر، تراز آبی دریاچه به وضعیت قابل قبولی رسید، ثابت کرد که این زیست‌بوم در صورت حمایتِ «حقابه» و تداومِ مدیریتِ علمی، می‌تواند مسیر بازگشت را طی کند. اگرچه پس از آن دوران، مجدداً شاهد افت تراز بودیم، اما رویدادهای سال ۱۴۰۵ بار دیگر یادآور شد که نوسانات تراز آب در این دریاچه، بیش از آنکه امری اتفاقی باشد، تابعی مستقیم از «مدیریت منابع» و «چرخه طبیعی» است.